09 listopada 2007

Prof. dr hab. Aleksander Wolszczan

Zapostowano w Biografie o 14:41:12

Laureat Nagrody FNP '92 w dziedzinie nauk ścisłych za odkrycie pierwszego pozasłonecznego układu planetarnego.

Jest wybitnym światowym specjalistą w dziedzinie badania pulsarów, a zwłaszcza tzw. chronometrażu pulsarów.

Prof. A. Wolszczan wykazał, mierząc z ogromną dokładnością zmiany w rytmie, w jakim nadchodzą kolejne impulsy promieniowania (pulsary emitują wiązkę promieniowania radiowego, która omiata Ziemię raz w ciągu każdego obrotu gwiazdy, dzięki czemu rejestrujemy serie impulsów radiowych), że wokół pulsara PSR B1257+12' krążą trzy planety. Jest to faktycznie pierwszy zaobserwowany pozasłoneczny układ planetarny. Stanowi to jedno z największych odkryć ostatnich lat. Wzbudziło ono ogromne zainteresowanie na całym świecie. Według prof. Bohdana Paczyńskiego z Princeton University "jest to największe odkrycie dokonane przez polskiego astronoma od czasów Kopernika". Wyniki obserwacji dokonanej za pomocą ogromnego radioteleskopu znajdującego się w Arecibo w Puerto Rico podały znane pisma naukowe - Nature w styczniu 1992 r. oraz Science w kwietniu 1994 r. Wzbudziło ono wielkie zainteresowanie na całym świecie i pobudziło intensywne badania ewentualnych układów planetarnych wokół innych gwiazd, co zaowocowało odkryciem wielu dalszych układów planetarnych w ciagu ostatnich lat.

Od dawna astrofizycy starali się zrozumieć, jak powstają układy planetarne. Problem jest trudny, ponieważ planety krążące wokół innych gwiazd jako obiekty małe i ciemne są niewidoczne. Być może obserwacje pulsarów pozwolą nam stwierdzić, jak wyglądał nasz układ w początkach swojego istnienia. W 2000 roku czasopismo "Nature" uznało jego artykuł o odkryciu za jedną z 15 najbardziej fundamentalnych dla nauki prac z dziedziny fizyki spośród wszystkich, które opublikowane zostały na jego łamach.

Prof. A. Wolszczan jest członkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. American Astronomical Society, American Association for the Advancement of Science, International Union of Radio Science, International Astronomical Union. Otrzymał również m.in. Nagrodę Młodych Polskiego Towarzystwa Astronomicznego (1976), Nagrodę Fundacji Alfreda Jurzykowskiego (1993), The Best of Whats New oraz Grand Award of Popular Science Magazine (1994).

Obecnie Wolszczan zabiega o fundusze na udział Polski w budowie dużego teleskopu w RPA. Potrzeba 3,5 mln dolarów. - Teleskop SALT będzie umiał z olbrzymią dokładnością mierzyć ruchy gwiazd, a nawet minimalne zaburzenia ich ruchu, spowodowane przez obiegające je planety - twierdzi odkrywca.